В данной статье представлен анализ текущей тенденции развития возобновляемых источников энергии в Республике Казахстан и анализ достаточности данной скорости для достижения поставленных страной целей до 2030 года. Вопросы Энергетического перехода, в глобальной тенденции вышли во главу развития многих государств. При этом энергетический сектор переживает большой сдвиг в привычной форме существования, так как вопросы декарбонизации и энергетической безопасности выходят в приоритет, тогда как линий электропередач встречаются с новым требованием – быть гибкими. Эти тенденции приводят к тому, что растущий спрос на электрическую энергию требует модернизации электрических сетей, и большого объема инвестиции в так называемые технологий 3D. В подобных различных факторах, влияющих на развитие энергетического сектора в странах всего мира, одним из важных вопросов остается вопрос декарбонизации электроэнергетического сектора. Страны с преимущественно большой долей угольной генерации встречаются с проблемами развития и декарбонизации с двух сторон: 1) Требования мировой политики по декарбонизации 2) Амбициозные цели по развитию и интеграции ВИЭ в существующие энергетические сети. В рамках данного анализа мы рассмотрели скорость развития ВИЭ в нашей стране за прошедшие годы, и проанализировали достижимость установленной цели к 2030 году по увеличению доли ВИЭ в стране.

https://doi.org/10.48081/NMTC4495

2025

Выпуск 2

The article is devoted to the development of ash-soil composite material based on ash of Pavlodar GRES-2 for strengthening road bases. The study is relevant due to the need for ash disposal, reducing the environmental burden and the cost of maintaining ash dumps. The regularities of hardening and formation of the material structure depending on the formulation, moisture and sealing pressure have been established. An effective composition and technology for the manufacture of ash soil with high physical and mechanical properties have been developed. The results obtained make it possible to use ash as a resource in road construction, improving the environmental situation and reducing the cost of work.

https://doi.org/10.48081/YVKA1959

2025

Выпуск 2

Во время эксплуатации ветроэнергетической установки (ВЭУ) нагрузка от лопастей в основном приходятся на ее главный вал и его подшипники. Именно это и является одной из основных причин износа подшипников и выхода из строя ВЭУ. При этом размеры повреждения ВЭУ, а, следовательно, времени и стоимости ремонта зависят от эффективности используемого метода диагностики этих подшипников. Как показали исследования, из них наиболее эффективными являются вибрационные методы. Однако используемые виды источников информации об износе подшипников этих методах не позволяют в достаточной степени точно оценить степень износа этих подшипников. В значительной мере этого недостатка лишен метод вибрационной диагностики, при котором источником информации являются емкости изолированных от корпуса ВЭУ пластин относительно поверхности главного вала у опор его подшипников. В связи с этим предложено новое устройство, элементы конструкции которого измеряют переменную составляющую емкостей этих емкостных датчиков, сравнивают их между собой и на основе полученных результатов информируют обслуживающий персонал о том, что износ достиг определенной величины или отключают ВЭУ.

https://doi.org/10.48081/WCRQ8963

2025

Выпуск 2

Қазақстанның айтарлықтай жел әлеуеті бар және жасыл экономикаға көшу аясында жел энергетикасын белсенді дамытуда. Соңғы жылдары жел қондырғыларының тиімділігін арттыра алатын конфузорлар мен диффузорлар сияқты инновациялық технологияларды енгізуге ерекше көңіл бөлінуде. Бұл жұмыста әртүрлі аэродинамикалық ағынды концентраторларды көлденең осьтік жел турбиналарының конструкциясына біріктіру қарастырылады, бұл олардың сенімділігін, тиімділігін және электр қуатын өндіру деңгейін арттыру үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Зерттеу жұмысының мәні турбинаның кірісінде жел жылдамдығын арттыру болып табылады, бұл оның энергия тиімділігін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді. Энергия өндіруді арттыру үшін жел жылдамдығын арттыру әдісі қарастырылады. Ол үшін COMSOL Multiphysics бағдарламалық жасақтамасында турбинаны жобалаймыз, онда біз белгілі бір ашылатын бұрыштардағы конфузор мен диффузорды қарастырамыз, есептеулер ақырлы элементтер әдісімен жүзеге асырылады. Жел турбинасының конструкциясын инженерлік бағдарламалық қамтамасыз етуде модельдеу кезінде толық масштабты модельге барынша жақын сәйкестікке ұмтылу қажет болды. Жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, ауа ағынының максималды жылдамдығы турбина орнатылған тар аймақта байқалады, содан кейін ол баяулайды және электр энергиясын өндіру көлемінің ұлғаюына қол жеткізіледі.

https://doi.org/10.48081/DEVN6368

2025

Выпуск 2

Соңғы жылдары оқшауланған желі күн фотоэлектрлік жүйелері немесе жел генераторлары сияқты жаңартылатын энергия көздеріне негізделген электр энергиясын өндірумен толықтырыла бастады. Фотоэлектрлік жүйелер сияқты жаңартылатын энергия көздерінің интеграциясы осы мақсатқа жету үшін ғана емес, сонымен қатар электр энергиясын өндіру шығындарын азайту үшін де қолданылады. Алайда, күн фотоэлектрлік жүйелерінің электр желісіне енуі оның тұрақсыздығына байланысты көптеген тұрақтылық мәселелеріне әкелуі мүмкін. Мысалы, инерциясы шектеулі оқшауланған жүйеде өндірілетін қуаттың бір бөлігін жоғалту орынсыз төмен жиіліктерге әкелуі мүмкін, бұл жүйенің бұзылуына әкелуі мүмкін. Фотоэлектрлік жүйе мен дизель отынынан тұратын оқшауланған желілерде энергия өндірісінің құбылмалылығына байланысты жиілік пен қуаттың ауытқу проблемасын аккумуляторлық энергияны сақтау жүйесі арқылы шешуге болады. Бұл жағдайда ол жүйе өндіретін артық қуатты сіңіріп, фотоэлектрлік жүйе аз энергия өндірген кезде оны дизельді генератормен бірге тарата алады. Қазіргі уақытта бұл жүйе үшін құрылғылардың жоғары бағасына байланысты инвестициялық шығындарды айтарлықтай арттырмас үшін энергияны сақтау жүйесінің батарея сыйымдылығын сәйкесінше таңдау маңызды. Демек, электр желісіндегі аккумуляторлық энергияны сақтау жүйесінің тиімді сыйымдылығын және жалпы жүйенің жалпы инвестициялық шығындарын азайту үшін энергия қажеттілігін анықтау аккумуляторлық энергияны сақтау жүйесін енгізу жобасындағы екі негізгі мәселе болып табылады. Бұл мақалада электр желісінің тұрақтылығы мен электр энергиясының сапасын жақсарту үшін электр желісіне қосылатын Энергияны сақтаудың ауқымды технологиялары қарастырылады және түсіндіріледі

https://doi.org/10.48081/SCBO5844

2025

Выпуск 2

В обзорной статье рассматриваются современные технологии сортировки плодов и овощей с использованием оптических методов. Сортировка сельскохозяйственной продукции имеет решающее значение для сохранения их качества и конкурентоспособности на рынке, для повышения продовольственного оборота. В обзоре рассматриваются современные тенденции и достижения в оптической сортировке. Обзор включает основные методы и их применение в реальном производстве. В работе показано влияние оптических методов на повышение устойчивости сельскохозяйственных процессов и снижение потерь продукции. Обоснованы преимущества, определены проблемы и перспективы использования этой технологии в сельском хозяйстве. Основное внимание уделено анализу принципов работы и возможностей таких технологий, как лазерная интерферометрия, голография, оптическая когерентная томография и цифровая обработка изображений. В статье рассматриваются новейшие достижения в этой области, анализируются практические примеры внедрения технологий в производство, а также обсуждаются их преимущества, проведены классификация методов разработанных решений. Данная обзорная статье может быть полезна для исследователей, инженеров и производителей, которые хотят узнать больше об использовании оптических методов в процессах сортировки овощей и плодов.

https://doi.org/10.48081/FICU9991

2025

Выпуск 1

Статья посвящена энергетическому анализу актуаторов манипуляторного преобразователя парусной ветровой электростанции (ПВЭС). В ПВЭС механическая энергия от ветровой нагрузки на парус преобразуется в «организованные» движения в шести актуаторах параллельного манипулятора. Затем механическая энергия этих движений в каждом актуаторе преобразуется в электрическую энергию, вырабатываемую генераторами встроенными в актуаторы. В статье ставится задача с помощью программных средств определить энергию воспринимаемую актуаторами для того, чтобы на их основе оценить энергетическую эффективность ПВЭС. Для решения поставленной задачи используются полученные ранее результаты анализа ветровой нагрузки и определения предсказанной ветровой ситуации с помощью методов искусственного интеллекта. На основе этих данных по модифицированному алгоритму с применением ПП «Mathcad» вычисляется и исследуется входная мощность от ветровой нагрузки, действующая на каждый актуатор манипулятора. Данные, полученные в результате вычислений, предлагается использовать для выбора и обоснования параметров акутаторов. Известно, что актуаторы манипуляторного преобразователя в функциональном отношении являются важной компонентой ПВЭС. Совершенствование конструкции актуаторов позволит повысить энергетическую эффективность ПВЭС в целом. Проведенные ранее исследования показали, что ПВЭС могут вырабатывать электрическую энергию мощности 5-10 кВт при скоростях ветра от 2.5 м/с и выше независимо от изменения направления ветра. По этим и другим особенностям ПВЭС превосходят турбинные ветровые электростанции и могут применяться без больших издержек в качестве автономных источников энерги

https://doi.org/10.48081/XFUX8389

2025

Выпуск 1

Жұмыста энергетикалық желілерді шалғай аймақтар үшін жүргізу мүмкін болмаған кезде когенеративті таратылған генерацияны құру тұжырымдамасы қарастырылған. Жаңаратын энергия көздеріне (ЖЭК) негізделген өндірілетін электр және жылу энергиясының модульдерін жалпы тұрақты ток шинасына біріктіру арқылы когенеративті ток құру мүмкіндігі көрсетілген. Мұндай таратылған генерация (ТГ) жылу және электр энергиясымен үздіксіз қамтамасыз ете алады, және ол ауа-райының қолайсыздығына тәуелді емес. Когенеративті таратылған генерация осы мақалада ұсынылған технологияны қолданған кезде қажетті электр және жылу энергиясымен үздіксіз қамтамасыз ете алады. Таратылған генерацияның міндетті шарты ретінде бір жыл ішінде өндірілетін энергия мөлшері тұтынушыға сол кезеңде қажет болатын энергия мөлшерінен кем болмауы тиіс. Жел электр қондырғылары (ЖЭҚ), күн батареясы, және тұтынушы арасындағы энергия ағындарын басқару қажеттілігі сыртқы ағындардың – жел мен күннің күйіне қарамастан сенімді және үздіксіз электр энергиясын тұтынуды қамтамасыз ететіні анық. Бұл жұмыста ЖЭК негізінде жұмыс істейтін когенеративті таратылған генерацияны құрудың өзектілігі энергия беру желілерінен алыс объектілерді орталықтандырылған электрмен жабдықтаудан бас тарту мүмкіндігіне байланысты екендігі атап өтілді.

https://doi.org/10.48081/DMXP3446

2025

Выпуск 1

Энергетическая эффективность большинства металлургических агрегатов во многом определяется работой футеровок. Продолжительность рабочей кампании агрегата, затраты энергии при нестационарных тепловых режимах и другие показатели зависят от состояния футеровки. Проблема повышения энергетической эффективности работы высокотемпературных агрегатов должна решаться посредством рационализации режимов их тепловой работы, конструкции отдельных элементов и агрегатов в целом. Такие высокотемпературные агрегаты, как разливочные ковши работают с высокотемпературными рабочими средами  температура расплава металла, сливаемого с печи, составляет 1600-1650 оС. Повышение стойкости футеровок высокотемператуных агррегатов является актуальной задачей. Увеличение рабочей кампании агрегатов до ремонта позволяет экономить финансовые и трудовые ресурсы, а также увеличивать производительность. Стойкость футеровок во многом определяется рациональными условиями эксплуатации и соблюдением технологических режимов. В настоящее время вследствие проведения ряда технологических процессов (легирование, десульфурация, раскисление и др.) непосредственно в ковше, усложняется его эксплуатация. При этом к огнеупорам футеровки предъявляются более высокие требования как по качеству, так и по физико-химическим и термомехнаническим свойствам. В данной статье приведены результаты анализа процессов работы футеровки высокотемпературных агрегатов. Для этого были использованы методы литературного исследования.

https://doi.org/10.48081/LNAD9095

2025

Выпуск 1

Қазіргі заманғы айналмалы электр машиналары электр энергетикасында энергия түрлерін түрлендірудің негізгі жетектері ретінде кеңінен қолданылады. Ұсынылған жұмыста электр машиналары роторының эксцентриситетін диагностикалау үшін жалпақ электродтары бар өлшеу түрлендіргішінің сыйымдылығын модельдеу және анықтау жүргізілді. Өндірісте диагностика үшін өлшеу түрлендіргіштері кеңінен қолданылады, олардың арасында сыйымдылықты өлшеу түрлендіргіштері маңызды орын алады. Түрлендіргіштердің кез-келген түрін пайдалану қуат схемасына қосылуды қамтамасыз етеді. Мақалада егжей-тегжейлі талдау және өлшеу түрлендіргіштерінің сыйымдылығын өлшеудің ең қолайлы схемасын одан әрі таңдау үшін қолданыстағы түрлендіру және өлшеу өлшеу тізбегінің конструкциялары қарастырылады. Диагностика жүйесінің арнайы талаптарына жауап беретін диагностикалық құрылғының қолданыстағы блок-схемаларына сәйкес жоғары жиілікті генератор, өлшеу көпірінен алынған өлшеу тізбегі және генератордың резонанстық жиілігіне реттелген жолақты өткізгіш сүзгі, сондай-ақ тұрақтандырылған тұрақты кернеудің дербес көзі диагностикалық жүйенің элементтері болып қарай табылады. Өлшеу схемасындағы ауа саңылауының қозғалысын түрлендіру ең қарапайым және қолайлы түрлендіру болып табылады, мұнда міндет тек өлшеу органының инсульт шамасын қашықтықтан өлшеуге дейін азаяды, соңғысын талдау арқылы өлшеулер жүргізуге солай болады.

https://doi.org/10.48081/YIYP8343

2025

Выпуск 1